តន្ត្រីបុរាណខ្មែរគឺជាស្រទាប់ចាស់នៅពីក្រោមចម្រៀងប៉ុប រ៉ក និងចម្រៀងរាំសម័យថ្មីនាពេលសព្វថ្ងៃ។ វាកើតចេញពីរាជសំណាក់ ជីវភាពក្នុងភូមិ និងពិធីព្រះពុទ្ធសាសនា ហើយយើងនៅតែអាចស្តាប់វាបាននៅពិធីបុណ្យ ពិធីមង្គលការ និងកម្មវិធីនៅវត្ត ព្រមទាំងនៅក្នុងចម្រៀងសម័យថ្មីជាច្រើនដែលខ្ចីទំនុកភ្លេងរបស់វា។ អត្ថបទនេះណែនាំប្រភេទសំខាន់ៗ ដើម្បីឱ្យអ្នកអាចស្គាល់វាពេលស្តាប់។
ពិណពាទ្យ៖ សម្លេងនៃរាជវាំង និងវត្តអារាម
ពិណពាទ្យគឺជាវង់ភ្លេងបុរាណដែលទាក់ទងនឹងពិធីរាជការ ពិធីសាសនា និងរបាំបុរាណ។ វាមានគ្រឿងភ្លេងដែលមានសម្លេងកំណត់ ដូចជារនាត និងគងវង់ រួមជាមួយស្គរ និងឧបករណ៍ផ្លុំមួយឈ្មោះស្រឡៃ។ សម្លេងរបស់វាភ្លឺ មានជាន់ៗ និងមានលក្ខណៈពិធីការ។ ប្រសិនបើអ្នកធ្លាប់មើលរបាំបុរាណខ្មែរ ភ្លេងពិណពាទ្យជាធម្មតាគឺជាភ្លេងដែលអមការរាំនោះ។
អ្វីដែលគួរផ្ចង់ស្តាប់៖
- ទំនុកភ្លេងដដែលៗ ដែលភ្ជាប់គ្នាពីរនាត និងគងវង់
- សម្លេងស្រឡៃដ៏ខ្ពស់ ជាប់ត្រចៀកនៅខាងលើ
- ចង្វាក់ស្មើៗតាមបែបពិធីការពីស្គរ
មហោរី៖ វង់ភ្លេងដែលស្រទន់ជាង
មហោរីត្រូវបានគេពណ៌នាជាទូទៅថាជាវង់ភ្លេងដែលស្រទន់ និងជិតស្និទ្ធជាងពិណពាទ្យ។ វាពឹងផ្អែកលើគ្រឿងភ្លេងខ្សែ ដូចជាទ្រ (ឧបករណ៍ខ្សែប្រើធ្នូ) និងឃឹម (ឧបករណ៍ខ្សែវាយ) ហើយច្រើនទាក់ទងនឹងការកម្សាន្ត និងពិធីអបអរសាទរ រួមទាំងពិធីមង្គលការ។ ទំនុកភ្លេងជាច្រើនពីប្រពៃណីនេះក្រោយមកត្រូវបានយកទៅប្រើក្នុងចម្រៀងពេញនិយម ដែលជាហេតុផលមួយធ្វើឱ្យចម្រៀងស្នេហាខ្មែរចាស់ៗ ស្តាប់ទៅធ្លាប់ស្គាល់ សូម្បីតែចំពោះអ្នកស្តាប់ថ្មី។
ចាប៉ីដងវែង៖ ការនិទានរឿងជាមួយឧបករណ៍ក្បាលវែង
ចាប៉ីគឺជាឧបករណ៍ភ្លេងដងវែង មានខ្សែពីរ។ ក្នុងប្រពៃណីចាប៉ីដងវែង អ្នកច្រៀងលេងចាប៉ីអមខ្លួនឯង ព្រមទាំងច្រៀងជាកំណាព្យដែលអាចកំប្លែង មានអប់រំសីលធម៌ ឬជំរុញឱ្យគិតពិចារណា។ អ្នកសម្តែងត្រូវបានគេគោរពស្រលាញ់ដោយសារភាពប៉ិនប្រសប់ក្នុងការនិយាយលេងសើច និងរបៀបដែលពួកគេលាយបញ្ចូលដំបូន្មាន និងការកត់សម្គាល់អំពីសង្គមទៅក្នុងរឿង។ ប្រពៃណីនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិថាជាសិល្បៈដែលត្រូវការការថែរក្សាយ៉ាងសកម្ម ដែលបង្ហាញថាវាសំខាន់យ៉ាងណាចំពោះជីវិតវប្បធម៌ខ្មែរ។
អាយ៉ៃ៖ ការឆ្លើយឆ្លងដោយប្រើប្រាជ្ញា
អាយ៉ៃគឺជាទម្រង់ការច្រៀងឆ្លើយឆ្លង ដែលជាប្រពៃណីរវាងបុរស និងស្ត្រី ដោយអ្នកទាំងពីរផ្លាស់គ្នាច្រៀងជាកំណាព្យដើម្បីជេរលេង ចាក់ចិត្ត និងលេងសើច។ ជារឿយៗវាច្រៀងតាមស្ថានភាព ហើយពឹងលើការលេងពាក្យឆ្លាតវៃ ដូច្នេះភាពកំប្លែងនឹងកាន់តែសប្បាយនៅពេលអ្នកយល់ពាក្យច្រៀង។ វាទាក់ទងនឹងពិធីបុណ្យ ពិធីអបអរសាទរ និងល្ខោនប្រជាប្រិយខ្មែរ។
ការសូត្រស្មូត្រ និងពិធីសាសនា
ក្រៅពីប្រភេទតន្ត្រីសម្រាប់ការសម្តែង និងការកម្សាន្តទាំងនេះ ការសូត្រស្មូត្រតាមព្រះពុទ្ធសាសនាក៏ជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ជនជាតិកម្ពុជា ដែលអាចស្តាប់បាននៅពិធីផ្សេងៗ ពិធីឲ្យពរ និងពិធីរំលឹកដល់អ្នកស្លាប់។ វាមិនមែនជាតន្ត្រីសម្តែងតាមអត្ថន័យធម្មតាទេ ប៉ុន្តែវាជាផ្នែកស្នូលនៃរបៀបដែលជនជាតិខ្មែរស្តាប់ និងប្រើប្រាស់សម្លេង។
របៀបចាប់ផ្តើមស្តាប់
- ជ្រើសរើសប្រភេទមួយ ហើយស្តាប់បទពីរបីមុនពេលបន្តទៅប្រភេទផ្សេង។ ភាពខុសគ្នាងាយស្គាល់ជាងនៅពេលស្តាប់ប្រៀបធៀបគ្នា។
- តាមដានឧបករណ៍ភ្លេង។ សាកល្បងដឹងថាអ្នកកំពុងស្តាប់គងនិងរនាត (ពិណពាទ្យ) ទ្រនិងឃឹម (មហោរី) ឬចាប៉ីតែមួយ។
- អានពាក្យច្រៀងប្រសិនបើមាន។ តន្ត្រីនេះភាគច្រើនសំខាន់នៅលើខ្លឹមសារពាក្យ។
- ត្រឡប់មកស្តាប់បទដែលចូលចិត្តម្តងទៀត។ តន្ត្រីបុរាណនឹងផ្តល់រង្វាន់ដល់ការស្តាប់ម្តងហើយម្តងទៀត។
អ្នកអាចស្វែងរកប្រភេទទាំងនេះក្នុងបណ្តុំ «បទបុរាណខ្មែរ» នៅលើ Khmer Beat។ សូមចាប់ផ្តើមជាមួយបទដែលមានរយៈពេលតែពីរបីនាទី ហើយស្តាប់ឱ្យចប់ម្តងដោយមិនធ្វើការអ្វីផ្សេង។